Funkcie Analfabeta: Kiel iĝi Stulte, Rapide
Oni ne solvas pli per pli. Oni solvu ĝin per malpli.
—Caspian KEYES, Pantheon
Enhavotabelo
Enkonduko
Antaŭ ne longe mi renkontis intervjuon de Stephen CUUNJIENG pri eduko kaj ekonomio. Jen mia pensoj pri ĝi.
Plumbistoj
Se la akvodukta sistemo ne funkcias, ĉu vi kulpigas la plumbiston?
Ni komencu kun tropo kiun mi aŭdis sennombrfoje: funkcia analfabeteco estas plejparte dominanta en la publika eduka sistemo. Mi ege malkonsentas. Bedaŭrinde, ĝi estas en ambaŭ la publika kaj privataj sektoroj. La distribuo estas eta al la antaŭa, sed ambaŭ havigi gravajn partojn de la torto.
Kial vi ĉiuj timas montri la veran fonton de la problemo ĉi tie? Kial vi ĉiuj balbutas akcepti ke veran kaŭzon? Kial vi ŝatas forŝovi la kulpon al aliaj partoj de la socio por senŝarĝigi la grupon kiu estas en la kerno de la afero. Kial vi evitas la veron? Mi estis ĉiam voĉa pri ĉi tiu afero dum longa tempo kaj miaj observoj estas kohera.
Unue estas la (manko de) mono. Homoj diras, ke la manko de ĝusta buĝeto kiu malebligas la edukan sistemon. Tamen, estas observite ke eĉ oni havas motivajn programoj, eĉ oni plialtigas la salajrojn, la problemo estas ankoraŭ tie. Kiam pli da lernadaj risurcoj estas haveblaj, kiel modernaj komputiloj kaj grandaj OLED-ekranoj, la problemo estas ankoraŭ tie? Do kial?
Sekve estas la (malkompetentaj) studentoj. Estas ĉiam enkadrigite, ke estas la kulpo de studentoj kial ili ne lernas; ke ili estas mallertaj kaj malkompetentaj; ke ili ne povas sekvi; kaj ili ne havas la kapablon por lerni novajn aferojn. Do, kial ekzistas studentoj kiuj devas superi per iliaj plej ŝatataj subjektoj, sed ankoraŭ fiaskas en tiuj subjektoj mem. Ĉi tiuj studentoj havas bonegajn progresojn ekster la klasĉambroj. Ili eĉ havas personajn projektojn hejme. Plej malbone, estas studentoj kiuj havas malfacilecojn por lerni sed ankoraŭ fariĝos sukcesaj. Do, kial?
Sekve estas la (malkompetenta) registaro. Estas jam la klasika tropo, ke ĉiuj devas kulpigi la registaron kiam io ajn abortas. La problemo estas ke ni ĉiuj estas parto de la registaro. Ni ĉiuj estas priresponda al ĉi tio. Kial eĉ la abundo de projektoj—financado, klasĉambroj, libroj—la rezulto estas ĉiam same? Plej malbone, ĝi ne donas iajn ajn subtenojn por la lernejoj. Do, kial?
Sekve estas la (malkompetentaj) lernejaj administrantoj kaj direktoroj. Ili ofte estas kulpigitaj por ne krei la ĝustajn lernejajn programojn kiuj plialtigus la nivelojn de eduko kaj kompetecon por instruado. Ili ĉiam provizus al la postuloj kaj bezonoj de siaj subuloj. Ili sendus iliajn dungitarojn por ĉeesti en seminarioj kaj prelegojn por plilevigi iliajn profesiojn. Plej malbone, lernejaj administrantoj sidiĝus en siaj oficejoj praktike fari nenion. Do, kial?
Ĉar la vera problemo estas (malkompetentaj) instruistoj. Ili estas la botelkoloj. Estis, estas, kaj estos ĉiam. Do, oni konstruu domon kun la jenaj: struktura sistemo, elektra sistemo, telefona sistemo, kaj akvodukta sistemo. Kiam oni havas likantaj akvoduktoj, ĉu oni kulpigos la strukturan sistemon kiu havis la respondecon por meti la ĉefajn kolojn de la domo? Ĉu oni kulpigas la elektran sistemon kiu havis la respondecon por meti la dratojn de la domo? Ĉu oni kulpigas la telefonan sistemon kiu havis la respondecon por instali la komunikilajn dratojn? Aŭ ĉu oni kulpigas la akvoduktan sistemon kiu havis la respondecon por instali la akvoduktojn?
Jes, estas kelkaj areoj en kiuj kontribuas al la kaŭzo de la problemo. La telefona sistemo povas esti kulpigita ĉar neniu povis uzi la telefonojn kiam unue aperis la akvaj likoj. La elektra sistemo povas esti kulpigita ĉar estis fuŝkontakto en ĉambro kreanta etan fajron, kiu ekagigis la akvospruĉilon. La struktura sistemo povas esti kulpigita ĉar muro havis korodon kiu korodis kelkajn akvoduktojn. Eĉ kun ĉiom da areoj kombiniĝita, ili ne povas kontribuu al pli ol 20% da kaŭzo de la problemo, ke estas difekta akvodukta sistemo.
La instruistoj estas tiuj kiuj rekte interagas kun la studentoj, instruante al ili tion kion ili ne scias, tion kion ili devas lerni, kaj tion kio ili povas pliboniĝi. Estas la instruistoj kiuj havas la respondecon por la lecionaj planoj. Ili havas la ĉefajn scion pri la temoj; nek estas la administrantoj de la lernejo nek la direktoroj de la lernejo. Tiuj du grupoj nur povas fari tiom ĉar en la fino de la tago, estas ankoraŭ la teĥnika kapablo de la instruistoj kiuj havas la plej grandajn influojn al la studentoj.
La problemo estas trakti instruadon nur kiel profesion. Ĝi ne estas traktita kiel fino mem. Ĝi estas traktita nur kiel maniero por celo. Ĝi estas traktita de la plejmulto kiel maniero por travivi; por pagi la fakturojn. Estas ironie, ke la instruado kiun la plejmulto de instruistoj faras estas nur limigita en la klasĉambroj.
Kiam oni havas instruistinoj kiu ne scias ion ajn pri la subjektoj kiujn ili pritraktas, oni havas havas sistemon kiu estas difekta ene. Antaŭ ol ili ricevas siajn permesilojn por instrui, ili jam malsukcesas. Longatempe antaŭ ol foriras de la muroj de la universitatoj, ili jam estas survoje por ne fari ion ajn. Kiam oni havas instruistojn kiu ne havas profundan rilaton al eduko kaj instruado, oni havas putran kernon.
Se oni ĉiam devas atendi la registaron por fari ion ajn, do oni jam maltrafis la punkton. Se oni ĉiam devas ludi la kulpigadan ludon, kaj montri oniajn fingrojn al la publikaj oficistoj, kaj atendi por la subteno, do kiel efiko, oni jam malebligis generaciojn kiujn vi jam devis anstataŭe subtenis kaj plilevigis. La plej bonaj verkoj en la socio, la inĝenierado, la literaturo, kaj la arto ne atendis la registaron por fari ion, unue.
Institucioj
Universitatoj (kaj kolegioj) prosperis dum longa tempo pro du kernaj risurcoj: instruistoj kaj bibliotekoj. Ili estis ekskluzive la fontoj de scio. Tamen, tio ne plu estas la kazo nun kun altrapida interreta aliro. La linio de alirebleco estas kondenskovriganta dum ĉiu pasanta tago. Ankoraŭ estas plene da fakoj en kiu studi en universitato kaj labori kun la kulturo estas superrega al via sukceso kiel profesiulo. Por multe da fako, la universitato estas nur la loko ke vi renkontas samideanojn kiuj helpas vin vigli. Kelke da tiuj fakoj estas Medicino, Leĝo, kaj Inĝenierado.
La rakonto, bedaŭrinde, estas ne sama en Programarinĝenierado. Sed, tenu en la kalkulo, ke la fako estas malsama al Komputiko, eĉ la antaŭa ŝuldas la posta. Multe da gravaj avancego en la fako de programarinĝenierado venis el la fruaj laboratorioj de Informadiko. Sed aferoj estas malsama nun ĉar la homoj kiuj realigas la programarojn estas la samaj homoj kiuj ankaŭ faras la akademiajn esploradojn. Se oni deziras havi postenon en programarinĝenierado, anticipu ke oni devas lerni multe da aferoj kiujn oni de lernis en la universitato.
La tuta kampo de informadiko movas rapide. La scio de oni ĉi-monato, povas fariĝi malmoderna en sekvan monaton. Tio estas la tialo kial edukistoj estas la botelkoloj. Profesoroj estos ĉiam malakceliĝos malantaŭ industriaj normoj se ili ne estas parto de la industrio, kaj tio estas ĉiam la okazo. Ili ne aktive partoprenas en projektoj, kontribuante al la disvolvo de malfermitaj kodoj kaj programaroj, kaj partopreni en inventado kaj malkovrado. Tio kion ili instruas ene la lernejoj ne estas vivipovaj ekster la institucio.
Se la deziro estas fariĝi profesia butona premanto iutage, do, per ĉiumaniero registriĝi en universitata programo kiu havas la jenajn nomoj: «Komputiko», «Informadiko», «Programarinĝenierado», aŭ «Kibernetika Sekureco». Sed se oni deziras ruli sian propran firmaon, aŭ iĝi altranga regantaro, iutage, lernu per oni mem, sininstruu, kaj estu aŭtodidakto. La antaŭa vojo estas por vi se vi estas malsaĝulo.
Maŝinoj
Kunriske aperi ripete, mi diros ĝin denove: la uzado de genera AI estas la erozio de komuna prudento. En la momento ke edukisto uzas ĝin, li rezignas kritikan pensadon kaj eksiĝis al idioteco.
Jen kiel ĝi funkcias: la profesoro uzas generan AI-on por ĝiaj lecionoj kaj ekzamenoj. La studentoj uzas generan AI-on por respondi. La profesoro uzas generan AI-on por kontroli la senditajn ekzamenojn. Sapumu, akvumu, ripetu. Ĝi ĉiufoje rezultas al nedungeblajn stultulojn. Genera AI-sistemoj fiaskas ĉar ĉi tiuj sistemoj ne scias tion kio estas ĝusta aŭ malĝusta. Jen klasika demonstro de teoremoj de nekompleteco. La kolerema varbado al genera AI estas inverse proporcie kun la scio kiel ili funkcias.
Se vi nur deziras rigardi maŝinojn paroli al aliaj maŝinoj, tiam doni respondojn, kaj la maŝinoj konfirmas la retrokulpon, kaj vi restas en tiu iteracio, do vi nun ne havas valoron kiel instruisto. Kial devus studantoj devas pagi vin, se la maŝinoj jam donas al ili tion kion ili kredas bezoni. Tio kion vi nur faras estas iĝi makleranto, kiun la studanto jam povas preterpasi ĉar ili jam povas paroli rekte al tiuj sistemoj.
Plej multe da kandidatiĝoj kiujn mi intervjuas al teĥnikaj pozicioj malsukcesas. Ene la unuaj kvin minutoj de la intervjuo, ili jam montris tutan mankon de scio pri la aferoj kiuj ili skribis sur iliaj vivprotokoloj. Preskaŭ 50% da kandidatiĝoj uzas vivprotokolo-generiloj. La aliaj 50% da ili uzas pleniloj—multe da falsaj informoj.
Plej multe da tio kio estas instruitaj en lernejoj estas nur eta subaro de tio kio funkcias kaj uzebla ekstere. Ĉi tio, do, kreas la iluzion de scipovo kaj talento. Kaj kompreneble, edukistoj ne zorgas pri tio. Dum longe ke oni ne realigas ĝin, oni ne komprenas ĝin. Se oni ne estas parto de la solvo, oni estas parto de la problemo.
Pli malbone, estas arlekenoj ĉie kiuj aperis kiel ĉampinjonoj. Tio kion ili priparolas senĉese estas artefarita inteligenteca administrato, politikoj, reguloj, ĝisrandigoj, takso, kaj preteco. Ĉu serioze? Mi ne povas kompreni kiel ili havas la senhonton paroli fronte al amasoj portante kun ili seriozajn vizaĝojn de pseŭda scipovo. Artefarita inteligenteco estas kunmeto de la scienca esplorado, la inĝenierio, la iloj, la komunumo, kaj la ekonomio. Oni ne povas trakti ĝin kiel fizika varo en la superbazaro. Kompreneble, la vero estas ke ili lobias politikojn por ke ili sekuru seĝojn da potenco por regi la industrion, pli ol la fasado de seminarioj kaj kongresoj.
Finrimarkoj
Ne estas kurtvojo al lernado. Si ankoraŭ devas ŝuti cent, aŭ ne mil, da horoj, por ke vi lernu. Se vi volas levi la pezan halteregon, vi devas sintrejni por levi ĝin. Vi devas havi specialan dediĉatan programon kiu igas vin progresive levi halteregojn, ĝis vi atingas viajn celojn. Igi iun levi la halteregon por vi neniam igos vin pli forta. Ne ekzistas kvanto de trejnado de alia, por vi, plialtigos vian muskolan forton.
Kiam oni havas kulturon kiu brakumas belecajn konkursojn; meztagtelevidprogramojn; kantadajn kaj dancadajn konkursojn; pli ol sciencon, matematikon, lingvojn, kaj filozofon, oni havas sistemon kiu estas kondamnita por malsukceso. Kiam vi havas kulturon kiu kultas kontaŭ intelektismon anstataŭ subteni tiujn kiuj vere akcelas aŭtentikan lernadon, oni havas malfortan sistemon. Kiam oni havas kulturon kiu estas tre avida rigardi la venontan korbopilkan konkurson anstataŭ organizi kolektadon de libroj kaj risurcoj por lernado, oni havas sistemon kiu estas analfabeta.
Ankaŭ legu je Aktoroj kaj Batalistoj: Teatroj kaj Sangoverŝoj.